Zasiłki i świadczenia socjalne w Szwajcarii

24/04/2018

Szwajcaria od lat plasuje się w ścisłej czołówce państw, w których notuje się najwyższy poziom życia oraz najwyższe zarobki mieszkańców. Chociaż ten piękny, podzielony na dwa kantony kraj nie należy do struktur Unii Europejskich, to jednak na mocy umów zawartych pomiędzy UE a Szwajcarią obywatele państw unijnych, w tym również Polacy, mogą nie tylko swobodnie podejmować pracę w Szwajcarii ale również korzystać z benefitów jakie oferuje tamtejszy rozbudowany system świadczeń społecznych.

zasilki-swiadczenia-socjalne-szwajcariaJakie konkretnie rodzaje zasiłków oraz innego rodzaju świadczeń społecznych są dostępne dla Polaków pracujących na terenie Szwajcarii? I czy owe benefity są dedykowane tylko i wyłącznie osobom pracującym i mieszkającym w Szwajcarii na stałe, czy też przysługują również pracownikom krótkterminowym? Przyjrzyjmy się tej kwestii nieco bliżej!

Świadczenia socjalne i zasiłki dla Polaków w Szwajcarii

Świadczenia socjalne i zasiłki oferowane przez szwajcarskie państwo dzielą się na kilka głównych kategorii:

  • Zasiłki rodzinne
  • Świadczenia macierzyńskie
  • Renta z tytułu niezdolności do pracy
  • Zasiłek dla bezrobotnych

Zasiłki rodzinne

Zasiłki rodzinne to bez wątpienia najbardziej rozbudowany sektor świadczeń socjalnych w Szwajcarii. Podstawowym wariantem zasiłku rodzinnego jest dodatek na dziecko. Przysługuje on każdej osobie mającej dzieci a także posiadającej pracę oraz pozwolenie na pobyt w Szwajcarii. Podstawowym warunkiem jest jednak wysokość wynagrodzenia pobieranego przez pracownika.

Nie może ono być niższe, niż 580 franków szwajcarskich miesięcznie lub 6. 960 franków rocznie (w takim wypadku pracownik jest obejmowany świadczeniami z tytułu bezrobocia, co stanowi specyficzną zasadę szwajcarskiego prawa).

Wysokość świadczeń na dziecko jest uzależniona od poszczególnych kantonów (ogólnie można powiedzieć, że na terenach górskich ten rodzaj świadczeń jest nieco wyższy, niż na ternach nizinnych). Co ważne, świadczenie na dziecko przysługuje osobie pracującej w Szwajcarii również wtedy, gdy jej dzieci mieszkają w innym kraju(na przykład w Polsce). W takim przypadku wysokość świadczenia na dziecko jest jednak korygowane zgodnie z przepisami szwajcarskiego prawa.

Nieco inaczej wygląda kwestia zasiłków rodzinnych dla osób zatrudnionych w sektorze rolniczym. Ta grupa osób oprócz zwykłych świadczeń na dziecko może liczyć również na dodatek za prowadzenie gospodarstwa domowego. W tym wypadku warunkiem otrzymania tego dodatku jest jednak zamieszkiwanie osoby uprawnionej do zasiłku wraz z dziećmi i współmałżonkiem na terenie Szwajcarii.

Ważne: szwajcarskie prawo pozwala na wypłatę zasiłków rodzinnych nawet do 5 lat wstecz. Oznacza to, że o osoby, które mieszkają od jakiegoś czasu w Szwajcarii, lecz do tej pory nie korzystały z przysługujących im uprawnień mogą starać się o wypłatę „zaległego” świadczenia. Aby móc starać się o wypłatę świadczenia rodzinnego w Szwajcarii trzeba też okazać odpowiedniemu urzędowi dokument zaświadczający, że nie pobieramy obecnie podobnego świadczenia w Polsce.

System świadczeń rodzinnych w Szwajcarii jest regulowany przez ustawę Familienzulagengesetz. Przewiduje ona dwa różne rodzaje zasiłków rodzinnych

  1. Kinderzulage – Zasiłek wypłacany od momentu narodzin dziecka do momentu ukończenia przez 16 roku życia (w przypadku uzasadnionych przyczyn, czas trwania tego zasiłku może zostać wydłużony do momentu ukończenia przez nasze dziecko 20 lat).
  2. Ausbildungszulage – Zasiłek przysługujący dzieciom uczącym się, od 16 roku życia do momentu ukończenia przez nie 25 lat. Zasiłek ten jest wypłacany również wówczas, gdy dziecko ze względów edukacyjnych opuściło obszar Unii Europejskiej i/lub Europejskiej Strefy Wolnego Handlu. Oznacza to więc możliwość pobierania tego zasiłku na przykład, gdy dziecko wyjechało na studia do Stanów Zjednoczonych, Kanady itd.

Wysokość stawek z tytułu świadczeń rodzinnych:

  • Co najmniej 200 franków na dziecko do 16 roku życia
  • Co najmniej 250 franków na dziecko uczące się od 16 do 25 roku życia

Dodatki za narodzenie dziecka i świadczenia macierzyńskie

Większość kantonów w Szwajcarii oprócz opisanych zasiłków rodzinnych oferuje również świadczenia macierzyńskie. W praktyce są one nazywane „dodatkiem za narodziny dziecka”. Dodatek za narodziny dziecka może mieć charakter jednorazowy lub też być wypłacany przez kilka miesięcy. Wysokość dodatku jest uzależniona od przepisów panujących w danym kantonie Szwajcarii.

Świadczenie macierzyńskie w Szwajcarii polega na 14 tygodniowym, płatnym w 80% (80% zarobków, o ile nie przekraczają one górnej granicy zakreślonej przez przepisy) urlopie macierzyńskim. Do tego rodzaju świadczenia uprawnione są jednak tylko te kobiety, które w momencie narodziny dziecka posiadały zatrudnienie na terenie Szwajcarii.

Renta z tytułu niezdolności do pracy

W Szwajcarii renta przysługuje osobom, które pracując na terenie Szwajcarii zachorowały lub też doznały wypadku skutkującego utratą zdolności do pracy. Wysokość świadczenia jest uzależniona od kantonu a także od sposobu, w jaki pracownik utracił zdolność do wykonywania pracy. W przypadku utraty zdolności do pracy będącej skutkiem choroby, świadczenie jest wypłacane z funduszu świadczeń emerytalnych oraz indywidualnego funduszu emerytalnego (odpowiednio: BV, 2 oraz filar 3. filar).

W przypadku utraty zdolności do pracy w wyniku wypadku pracownikowi przysługuje również zasiłek wypłacany z funduszu świadczeń na wypadek inwalidztwa (IV, 1. filar). Osobom kwalifikowanym przez szwajcarskie prawo jako inwalidzi lub też jako jednostki zagrożone inwalidztwem przysługuje także specjalne świadczenie integracyjne.

Zasiłek dla osób bezrobotnych

Zgodnie ze szwajcarskim prawem, zasiłek dla osób bezrobotnych przysługuje wszystkim osobom mieszkającym na terenie Szwajcarii, które w przeciągu ostatnich dwóch lat przepracowały co najmniej 12 miesięcy. Czas trwania zasiłku to minimum 200 dni, jednak może być on większy w zależności od stażu pracy. W przypadku osób posiadających dzieci zasiłek dla bezrobotnych jest o 10% wyższy (w przypadku osób bezdzietnych wynosi on 70% ostatniego wynagrodzenia lub 70% średniego wynagrodzenia z ostatnich 6 bądź 12 miesięcy, w zależności od tego, który wariant jest bardziej korzystny dla pracownika).

Co ważne, szwajcarskie przepisy przyznają prawo do pobierania zasiłku dla bezrobotnych również w takich sytuacjach, jak

  • Skrócenia przewidzianego w umowie czasu pracy
  • Brak pracy z powodu złych warunków atmosferycznych
  • Niewypłacalność pracodawcy

Świadczenia dla osób pracujących w Szwajcarii krótkoterminowo (do 90 dni)

Jak widać z powyższych informacji, do pobierania świadczeń socjalnych ze szwajcarskiego budżetu są uprawnione właściwie wyłącznie osoby, które mieszkają i pracują w tym kraju już od jakiegoś czasu. Wyjątkiem jest jedynie wypłata odszkodowania z tytułu niezdolności do pracy nabytej w skutek wypadku. Należy jednak mieć świadomość, że pracodawca jest zobowiązany objąć pracownika ubezpieczeniem od wypadków tylko jeśli ten pracuje co najmniej 8 godzin w tygodniu. W przeciwnym wypadku pracownik jest zobowiązany do samodzielnego wykupienia polisy ubezpieczeniowej.